साधुसन्त र बाबाहरूको जीवनमा चमत्कार भन्ने सामान्य कुरा रहेछ

कमल ढकाल शनिबार, फागुन १६, २०८२

A+ A A-

हाम्रो देशमा अझै कति ओडार छन् । कति गुफा छन् । र, कति टोड्का छन् । जुन गनिएकै छैन । भनिन्छ– अहिले पनि हाम्रा हिमालयका गुफाहरूमा हजारौँ वर्षदेखि बाबाहरू तपस्यामा छन् । आफ्नै इन्द्रियलाई जित्न संघर्ष गर्ने अनगिन्ती छन् । आफ्नै इन्द्रियलाई वशीभूत पारेपछि नै स्वामी बन्छन् बाबाहरू ।

साधुहरू सांसारिक प्रपन्चबाट टाढा हुन्छन् । विषयको आसक्तबाट टाढा हुन्छन् । पर परमार्थको चिन्तनमा हुन्छन् । यसमै जीवन बिताउँछन्, र सन्त, महात्मा, महाराज, साधु, बाबा कहलाउँछन् ।

रूप, रस, गन्ध र स्पर्शबाट लिने आनन्दबाट टाढा । इन्द्रियहरूका माध्यमबाट आउने आनन्दबाट टाढा ।

सांसारिक भौतिकताको व्यवहारको आनन्दबाट टाढा ।
सम्पति, दम्पती सन्ततीले ल्याउने विपत्तीबाट टाढा ।

समाजसँग टाढा रहेका यस्ता व्यक्तिसँगको भेटले एकछिन भए पनि मन मस्त मनमगन हुन्छ । शिवपुरीको पिकबाट तल बाघद्वामा भेटिने टोड्के बाबा मलाई यस्तै लाग्दछ । जो गए पनि खाना आफैँ पकाएर खुवाउनु हुन्छ । जति जना भए पनि छैन भन्नुहुन्न । ‘एकछिन पर्खनुस् ल’ भन्दै अखण्ड चुलोमा भात बसालिहाल्नुहुन्छ । हाम्रा इन्द्रिय बसमा छैनन् । हामीलाई त एकदिन नखाए पनि धेरै कमजोर हुने हो कि हिँड्नै नसक्ने हो कि झैँ लाग्छ । त्यो घनाजंगलमा बसेर आउने जत्तिलाई खुवाउँदै बसेका टोड्के बाबाको बारेमा लेखौँ धेरैपल्ट लागेको थियो । उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘लेख्ने, पढ्नेभन्दा बढी कर्म गर्ने । मेरो लेख्ने कुरा केही छैन, लेख्नु पर्दैन ।’

शिवरात्रिको बेलामा पशुपतिमा अष्ट चिरञ्जीवी आउनुहुन्छ भन्ने सुनेथेँ ।
शिवरात्रिको बेलामा पशुपतिमा सिद्धबाबाहरू आउनुहुन्छ भन्ने सुनेथेँ ।

शिवरात्रिको बेला पशुपतिमा जाँदा पनि मैले त न सिद्धबाबा भेटेँ । न अष्ट चिरञ्जीवी भेटेँ । यसैले योपाला शिवरात्रिको छेको पारेर भोले बाबाजस्तै मित्र भोला खनाल र म शिवपुरी गयौँ ।

हाइकिङमा आजकल म आफैँ आफ्नो विचार हेर्दै आफैँले आफैँलाई सिफ्ट गर्दै बाबाजस्तै हिँड्न खोज्छु । शिवपुरी गेटबाट ठाडो उकालो लाग्दै जाँदा बीचमा बस्दै पानी फलफूल खाँदै जाँदा पनि शिवपुरी पिकमा पुग्न तीन घण्टा लागिहाल्यो । बाटोमा स्लिङ्गटन कलेज पढाउने दुई जेन–जी युवा भेटिए आयुश पाण्डे र मनोज पौडेल । गोरखा र नवलपरासीका उनीहरूसँग आउँदै गरेको चुनावको कुरा गर्दै गइयो । चुनावमा नयाँलाई दिने ‘एकपल्ट नयाँलाई हेरौँ’ भन्दै उनीहरू घण्टीमा घण्ट बजाउने देखियो । बाटोमा टिचिङ अस्पतालमा डाक्टर पढ्दै गरेका प्रकाश भट्ट र खेलकुदमा लागेकी दोलखा घर भई बोडे बस्ने करिश्मा कार्कीलाई पनि भेटियो ।

बाटोमा विचार आयो । धेरै सिद्धबाबा खोज्दै हिँड्नुभन्दा मलाई त कर्मशील जंगलमा बसेर वर्षाैंवर्ष तपस्या गर्ने र केही कुराको वास्तै नगर्ने टोड्के बाबा नै पो सिद्ध लाग्यो । उहाँसँग कुरा गर्दा जहिले रमाइलो लाग्दछ । शिवपुरी पिकबाट तल बाघद्धार ओर्लेर बाबासँग कुरा गरेपछि मस्त मज्जा लाग्छ । भेज भोजन उहाँले आफ्नै हातले आउने जत्तिलाई खुवाएको देख्दा चकित पर्छु ।

एकदिन मैले सोधेँ, ‘बाबा हजुरलाई यत्रो मान्छेलाई खुवाउने सामान यो जंगलमा कहाँबाट आउँछ ?’

उहाँले आश्रममा घटेको एक कथा भन्दा मलाई त पैसाको निर्वाणमा उहाँले हामीलाई लगेको झैँ लाग्यो ।

भन्नुभयो, ‘एकदिन एक जना व्यापारी यहाँ आउनुभयो, र भन्नुभयो ‘बाबा हजुरलाई के चाहिन्छ ?’

मैले भनेँ, ‘केही चाहिँदैन ।’

उनले फेरि सोधे, ‘होइन, बाबा भन्नु न के चाहिन्छ ?’

बाबाले फेरि भन्नु भएछ– ‘केही चाहिँदैन ।’

फेरि पनि सोधे छन्, ‘बाबा भन्नु न के चाहिन्छ ?’

बाबा मुसुमुसु हाँस्दै केही नबोली बस्नु भएछ ।

त्यो देखेर उनीसँग आउने मान्छेले भनेछन्, ‘ल बाबा उहाँलाई चिन्नुहुन्न, उहाँ खर्बपति व्यापारी हो, केही त माग्नुस् ।’

टोड्के बाबालाई झोक चलेछ, र भन्नु भएछ, ‘यो आफैँ अशान्त भएर जंगलमा भड्किएर हिँडेको छ यसले के दिन्छ ?’

खर्बपति व्यापारीलाई पनि अहंकारले गाँज्यो होला, र कड्किँदै भनेछन्, ‘ल बाबा भन्नुस् हजुरले मागेको दिनेछु ।’

बाबाले भन्नु भएछ, ‘लौ मैले भनेको दिने भए तिमी चाइनामा गएर वा इन्डियामध्ये एक देशमा गएर भए जति जनतालाई एक महिना दुई छाक भोजन गराऊ ।

उनले यसो हिसाब गरेछन् । डेढ अर्ब जति जनतालाई दुई छाक एक महिना खुवाउँदा त आफ्नो खर्ब ढुस हुने देखेपछि उनी चुप लागेछन्, र त्यसपछि आजसम्म ती मान्छे आएका पनि छैनन् रे ।

यहीँबेला बाबाले भन्नु भएछ, ‘हेर्नुस् म यो जंगलमा ४० वर्षदेखि विविध देशका आउने जतिलाई खुवाइरहेछु, तिमी यत्रो धनीले एक महिना खुवाउन सक्दैनौँ त्यो पनि एक राष्ट्रलाई, अनि तिमी के धनी त ?’

०००

पटकपटक गएको बेला बाबासँग बातचित गर्न मज्जा लाग्छ । अर्काेपल्ट गएको बेला बाबाले भन्नु भयो– ‘हेर्नुस् एकपल्ट यहाँ विदेशी जर्मनी दम्पती आए । उनीहरू आफैँमा झैँझगडा गरिरहने रहेछन् । नागी गुम्बा आएका कसैले माथि बाघद्वारमा बाबा बस्नुहुन्छ, उहाँले तपाईंहरूलाई मिलाउनुहुन्छ भनेर पठाइदिएछन् ।’

म उत्साहित हुँदै सोधेँ, ‘अनि बाबा उनीहरू आए ?’

बाबाले भन्नु भयो, ‘आए नि, आएर सात दिन बसे ।’

आफूले विविध प्रकारको ध्यानहरू गराएको, र खाना खानेबेलाबाहेक अरु समय मौनमा राखेको बाबाले बताउनुभयो ।

झगडाको औषधि मुखमा पानी भने जस्तै मौनमा उनीहरू पनि मिलेछन् ।

सात दिन सकिएपछि उनीहरूले खुसी हुँदै भनेछन्, ‘बाबा हाम्रो मिलन भयो धन्यवाद ।’

यति भन्दै उनीहरू शिवपुरी पिक जान उकालो लागेछन् । पिक गएर तल ओर्लंदा त बाबाले फेरि झगडा गरेको देख्नु भएछ ।

अनि बाबाले फेरि बोलाउनुभएछ, र भन्नुभएछ, ‘मान्छेले देश छोड्छ, महादेश छोड्छ, खोलानाला छोड्छ, गाउँ छोड्छ, तर आफ्नो स्वभाव छोड्दैन । तिमीहरूलाई खराब स्वभाव छोड्ने तालिम आवश्यक छ, आऊ तीन दिन यहीँ जंगलमा फेरि बस् ।’

उनीहरू तीन दिन बसेपछि हार्दिक मिलन भएर खुसी भएछन्, र आजसम्म पनि त्यो जोडीले केही न केही सौगात बाबालाई पठाइरहेका हुन्छन् रे ।

०००

शहरमा जाँदा बाघभन्दा खतरनाक मान्छे लाग्ने उहाँ शहर त्यति आउनुहुन्नथ्यो । चिसोले च्यापेपछि ओर्लने भनेको पशुपतिको शिवपुरी आश्रममा हो । उहाँ त्यहाँ भण्डारा चलाउनुहुन्थ्यो, र हुन्छ । फेरि बाघद्वार नै फर्कनुहुन्छ । अहिले ओख्रेनीमा आश्रम बनाउँदै गरेकोले उहाँ मोबाइल बोक्ने, शहरतिर आइरहने हुँदा एकदिन लेखन कुञ्जमै मित्र टेकनारायण भटराई र विनोद पुरुषलाई लिएर आउनुभयो । कुञ्जमा बसेर हामीले कफी खायौँ । बाबालाई सबै साथीहरूले प्रणाम गरे, स्वागत गरे । फोटो खिचेर जानुभयो ।

लेखन कुञ्जमा बाबाले गजब कहानी भन्नु भयो, ‘नकारात्मक चिज मैले पनि जित्न सकेको छैन । मेरै दिमागमा पनि अझ नकारात्मक कुरा आउनुहुन्न भन्दा पनि आइरहन्छ । पहिले १२ घण्टा आउँथ्यो भने अहिले आधा घण्टाजस्तो आउँछ । यसलाई पनि घटाउनेमा छु ।’

म त छक्क परेँ । बाबाले भनेपछि मैले प्रयास गरेँ । तीन घण्टासम्म नकारात्मक सोच आएन । पहिले घरमा भाइहरू, श्रीमती, बच्चाहरू ढिला घर आउँदा ‘लौ केही भइहाल्यो कि भन्ने’ हुन्थ्यो । आजकल कतै केही गर्दै होलान् आइहाल्छन् नि भन्ने लाग्छ । पहिले जंगलमा हिँड्दा बाघ वा भालु वा चोर आउने हो कि भन्ने लाग्थ्यो । आजकल देवता वा गजबको जडीबुटी पनि त भेटिन्छन् भन्ने लाग्छ । पहिले कसैले फोन नउठाउँदा र कल ब्याक नगर्दा नेगेटिभ सोच आउँथ्यो अहिले बिजी होलान् र मेरो काम गर्ने हो गरे उठाउने नउठाउने कल ब्याक नगर्ने उनको काम हो जस्तो लाग्छ । यति हुँदाहुँदै पनि धेरै नकारात्मक चिज मेरो दिमागमा आइरहन्छन् ।

निभेका छैनन् नकारात्मक विचारहरू ।

टोड्के बाबा र धेरै बाबाहरूको किताब पढियो, लेखियो । थाहा पाएँ– सन्त, साधु र बाबाहरूको जीवनमा चमत्कार भन्ने सामान्य कुरा रहेछ ।

गलेश्वर बाबा पानीमाथि हिँड्ने कुरा होस् वा स्वर्गद्वारी बाबाले भित्तोबाट भोजन दिने कुरा कति अनौठा कुराहरू लाग्थे । आजकल त्यस्तो लाग्दैन । पाइलट बाबाको प्लेनका कथा हुन वा स्वामी विवेकानन्दले भेटेको हावा खाएर बाँच्ने आमा, अनेक कथाहरू अनौठा लाग्दैनन् । हुन्छजस्तै लाग्छ । भर्खरै लेखन कुञ्जले निकालेको स्वामी टहल किशोर महाराजको पुस्तकमा उहाँले पानी पर्न रोकेका कथा छन् ।

सामान्य मान्छेको जीवनमा त चमत्कार र इच्छा मरणका कुरा हुन्छन् भने बाबाहरूको जीवनमा त झन हुने नै भए ।

म भन्ने छोडेर परमात्माको हो यो भन्न थालेपछि अहंकार पनि सानो हुने रहेछ । अहिले फर्केर हेर्दा मलाई मेरै पिताजी पनि एक साधुजस्तै लाग्छ । उहाँ लामो दारी पाल्ने, एकछाक खाने, बिहान तीन–चार घण्टा जप, तप, होम, पूजा गर्ने, आफूलाई म नभन्ने यो चरोलाई चारो चाहियो भन्ने गर्नुहुन्थ्यो ।

बुबाले किन म नभनी यो यसलाई भन्नु भएको होला । आफैँलाई किन चरा भन्नु भएको होला लाग्थ्यो । उहाँले आफ्नो मृत्यु आफैँले घोषणा गरेझैँ २०५५ सालमा भनेको अन्तिम वाक्य अहिले पनि कानमा गुञ्जन्छ, ‘म जाने भएँ, तिमीहरूले व्यवहार राम्रोसँग हेर्नु ।’

म छक्क पर्थें । केही नभएको सामान्य ज्वरो मात्र आएको उहाँ नभन्दै आफू जन्मेको दिनमै असोज ६ गते यो संसार छोड्नु भयो ।

मूलपानीको गाउँमा बुढापाकाहरू मलाई भन्थे, ‘बाबुले धर्मले लगाएको बाली तिमीहरूले काटेको मात्र हो, तिमीहरू पनि धर्म रोप्नु है ।’

म भाइहरूलाई पनि यहीँ धर्म रोप्नुपर्ने कुरा बताउँछु । सकेको गरेका पनि छन् ।

०००

चमत्कारी र सिद्धबाबाहरूका आ–आफ्ना रोचक कहानी हुन्छन् । यो लेख्दा सिंगो किताब नै यसमा बन्छ । बाबाहरू यो अस्तित्वलाई मान्छन्, जसरी हामी शासकलाई मान्छौँ । यो संसार चलाउने चालकलाई आफ्नो जीवन सुम्पन्छन्, र सर्लक्कै घरबाट हिँड्छन् ।

१० वर्षको उमेरमा उत्तर प्रदेशको मेरठनजिकै गाउँबाट हरियाणा हुँदै नेपाल छिरेका राजकुमार क्षेत्री नै आज टोड्के बाबा बन्नु भयो । २२ जनवरी १९६० मा क्षेत्रीय कुलमा जन्मनुभएका उहाँले क्षेत्रीको काम लडाइँ लड्ने हो, तर मबाहिरको लडाइँ होइन, भित्रको लडाइँ लड्छु ठान्नु भयो । असली सफलता बाहिरी दुनियाँमा हासिल होइन, भित्री दुनियाँमा हुन्छ भन्ने उहाँलाई लाग्यो, र सांसारिक दौलतभन्दा अध्यात्मिक दौलत कमाउनेतिर लाग्नु भयो ।

भन्दै हुनुहुन्थ्यो, ‘थरले फाइदा दियो भनेर थर लेख्न छोडे, नाम पनि टोड्कोमा तपस्या गरेपछि फेरियो ।’

शिवपुरीको सबैभन्दा मोटो ठूलो खेस्रेको रुखको टोड्कोमा २०५० सालमा तपस्या गर्न बसेपछि एकैपल्ट २०५६ मा निक्लँदा राजकुमार राजाको छोरा नबनेर टोड्के बाबा बन्नु भयो । आफू कहिलेदेखि त्यहाँ बसेको पनि बाबालाई थाहै रहेन्छ । जब निकुञ्जले टोड्को छोडिदिनु भनेर घाम र पानी दुवै पाउने ठाउँ खोजिदिन्छौँ भन्यो, अनि त्यहीँ मिति २०५० साल लेखेको थाहा भयो ।

सबैले शिवपुरी बाबाको अनुयायी मान्छन् बाबालाई । तर, शिवपुरी बाबालाई टोड्केले कहिल्यै भेट्नु भएन । सिंगो शिवपुरीको आकर्षण टोड्के बाबा शिवपुरी बाबा परमधाम हुँदा बच्चै हुनुहुन्थ्यो ।

सबैले भन्छन्, ‘मभित्र भगवान छ, देखेको कहिले र कसले छ ?’

टोड्के बाबा भन्नुहुन्छ, ‘ध्यान र सुकर्मले मात्र भगवान देखिन्छ, अनेक रूपमा भगवानहरू आउँछन् । मान्छेहरू मैले भगवानको लागि यति गरेँ, यो गरेँ, यति दान दिएँ भन्छन्, यसले भगवान देखिँदैन, अहंकारले अन्धकार पैदा गर्छ ।’

भगवान भन्नुहुन्छ रे, ‘तिमी मेरो लागि काम गर, अनि पो म तिम्रो लागि गर्छु ।’

‘निष्काम कर्म र दान गरेको छ भने एकैदिनमा बेग्लै अनुभूति हुन्छ । मान्छे सानो काम गरे पनि नभनी बस्नै सक्दैन भनेपछि भगवानको लागि त्यो हुँदैन आफ्नै लागि हुन्छ, अनि भागवत अनुभूति हुँदैन ।’

टोड्के बाबाको यो भनाइ मलाई पनि मन पर्‍यो । पत्रकारिता गर्दाका बखत एक व्यापारीले १० हजार रुपैयाँ दान दिएको र त्यो न्युज बनाउन पटकपटक भनेको सम्झिएँ । जाडोमा कम्बल पाँचवटा दिएर ६ जनाले फोटो खिचेको दृष्य सम्झिएँ, र लाग्यो, ‘देखाउन, बताउन र भन्न खोज्दा झनै नदेखिने, नभनिने र नबताउने मान्छे बनिदो रहेछ ।’

टोड्के बाबालाई हिमाञ्चलमा आठ वर्ष बस्दा र चार कक्षा पढ्दापढ्दै लागेछ– पढाइ काम छैन ।

उहाँलाई भगवानले भनेझैँ लाग्यो रे, ‘एक टाइमको खान दिन्छु, मेरो काम गर । त्यहाँदेखि म हिँडिरहेको छु ।’

हिँडेको दिन बाबासँग पचास रुपैयाँ थियो रे । हिँडेको एक महिनापछि पनि खल्तीमा पचास रुपैयाँ नै भएपछि बाबा छक्क पर्नुभएछ । साधुलाई भेट्दा चढाएकै थियो । चुरोट, बिँडी चिया पनि खाइरहेकै थियो । तैपनि पैसा कसरी उत्तिनै बाँकी छ, कसरी ? प्रश्न आफैँलाई गरेपछि नै हो मान्छे अध्यात्मको लेनमा छिर्ने । टोड्के बाबा आत्मअनुशासन, राइट टकिङ, राइट थिङ्किङ, राइट वर्किङ भन्ने शिवपुरी बाबाको शिक्षा मान्छु भन्नुहुन्छ ।

भन्नुहुन्छ, ‘स्वास सकारात्मक छोडेपछि स्वर्ग, नकारात्मक छोडेपछि नर्क रहेछ पृथ्वीमा ।’

टोड्के बाबा भन्नुहुन्छ, ‘शिवपुरी बाबाको तीन काम त गरेँ, अझै राइट थिङ्किङ पूरै भइरहेको छैन ।’

प्रकाशित मिति: शनिबार, फागुन १६, २०८२ १०:५०

कमल ढकाल

प्रतिक्रिया दिनुहोस्