Shilapatra शिलापत्र - खबरको स्थायी ठेगाना

Cosmos Colege

Cosmos Colege

The Next

The Next

NADA

NADA

AIP

AIP

विचार

एआईको युगमा सिकाइ : शास्त्रार्थदेखि च्याटजीपीटीसम्म, प्रश्न सोध्ने कला कहाँ हरायो ?

एआईको युगमा सिकाइ : शास्त्रार्थदेखि च्याटजीपीटीसम्म, प्रश्न सोध्ने कला कहाँ हरायो ? च्याट जीपीटीले उत्तर दिन सक्छ; तर राम्रो प्रश्न सोध्ने र त्यसको उत्तरमाथि शंका गर्ने काम हाम्रो हो । हराएको प्रश्न सोध्ने कला फर्काउन सक्यौँ भने मात्र एआई नेपालको शिक्षामा वास्तविक परिवर्तनको माध्यम बन्न सक्छ ।

परिवर्तनको दाबी होइन, परिवर्तनको अनुभूति आवश्यक

परिवर्तनको दाबी होइन, परिवर्तनको अनुभूति आवश्यक

धर्मको नाममा पश्चिमा डिजाइनको राजनीति

धर्मको नाममा पश्चिमा डिजाइनको राजनीति

पाँच हजार वर्ष पुरानो लेखाइको इतिहासमा सबैभन्दा पहिले लेखिएका नाम– कुसिम र सुक्कलगिर

पाँच हजार वर्ष पुरानो लेखाइको इतिहासमा सबैभन्दा पहिले लेखिएका नाम– कुसिम र सुक्कलगिर

मिस मेनुका : एक स्वाभिमानी यौन श्रमिक

मिस मेनुका : एक स्वाभिमानी यौन श्रमिक

जिन, टोनिक, चर्चिल, महिला र मलेरिया

जिन, टोनिक, चर्चिल, महिला र मलेरिया भट्टीमा पिउने महिलामध्ये अधिकांशजसो वेश्यावृत्तिमा पनि लागेका थिए । किनभने, प्रत्येकजसो जिन पसलमा प्राइभेट रुमको व्यवस्था गरिएको थियो । अर्थात् जिन पसलले रक्सीसँगै वेश्याको पनि व्यवस्था गरेका हुन्थे । सँगै, जिन पिउँदा केही महिलाले मूल्यमा छुट पनि पाउँथे ।

बालेन, रवि र समाज : नीलो मतक्रान्तिपछिको वास्तविक प्रश्न !

बालेन, रवि र समाज : नीलो मतक्रान्तिपछिको वास्तविक प्रश्न ! त्यो समाज अभागा होइन, जो नायक खोजिरहन्छ । अभागा त त्यो समाज हो, जहाँ पटकपटक नायक आउँछ तर संस्था बनाउँदैन । राजनीतिक नेतृत्वको वास्तविक परीक्षा - ऊ कति लोकप्रिय थियो ? भन्ने होइन । ऊ गएपछि के बाँकी रह्यो ? भन्ने हो ।

सरकार, कोठा खाली छ ? [भिडियोसहित]

सरकार, कोठा खाली छ ? [भिडियोसहित] सार्वजनिक क्षेत्र मात्र नभई निजी आवास क्षेत्रलाई पनि सरकारले छुवाछुतमुक्त बनाउनुपर्छ, जसले घर भाडामा लगाउँछन्, त्यो कुनै अर्थमा निजी हुन सक्दैन । र, भाडामा लगाउने कार्यमा हुने विभेदलाई कानुनी दायरामा ल्याउनैपर्छ ।

इन्टरनेट, एल्गोरिदम र डिजिटल डिक्टेटरसिप

इन्टरनेट, एल्गोरिदम र डिजिटल डिक्टेटरसिप कुनै व्यक्तिले गलत कुरा सत्य ठानेर अनजानमै शेयर गर्‍यो भने त्यो मिसइन्फर्मेसन हुन सक्छ । तर, भ्रम सिर्जना गर्ने उद्देश्यले जानीजानी गलत वा भ्रामक सामग्री बनाइयो वा फैलाइयो भने त्यो डिसइन्फर्मेसन हो । दुवै हानिकारक हुन सक्छन्, तर दोस्रोमा नियोजित उद्देश्य जोडिएको हुन्छ ।

समाजशास्त्री अर्डेको मृत्युले बौद्धिक जगत्‌मा उठाएका प्रश्नहरू

समाजशास्त्री अर्डेको मृत्युले बौद्धिक जगत्‌मा उठाएका प्रश्नहरू कसैले उत्पादन गरेको ज्ञानलाई जसले लेखेको हो, उसले लेखेको भन्दै आफ्ना सामग्रीमा समावेश गर्न सकिन्छ भन्ने हो । तर, विश्वविद्यालयको ढाँचा नबुझेका मानिसहरू यो त चोर नै रहेछ भन्ने पारामा अहिले साइबर हमला गर्न अगाडि तम्सिनु मानव समाजमा बढिरहेको हिंसाको उदाहरण हो ।

कांग्रेस एकता र देउवाको राजनीतिक विरासत

कांग्रेस एकता र देउवाको राजनीतिक विरासत इतिहासले नेताहरूलाई एउटै प्रश्न सोध्छ– तपाईंले संस्था कस्तो अवस्थामा छोड्नुभयो ? आज नेपाली कांग्रेस र शेरबहादुर देउवाको अगाडि यही प्रश्न खडा भएको छ । र, यसको उत्तर लेखिने समय पनि यही हो ।

च्यारिटी सप : युद्धको संकटबाट जन्मिएको एउटा दिगो सामाजिक अर्थतन्त्र

च्यारिटी सप : युद्धको संकटबाट जन्मिएको एउटा दिगो सामाजिक अर्थतन्त्र नेपालको सन्दर्भमा कुरा गर्दा, हाम्रो संस्कृतिमा दान, धर्म, गुठी र परोपकारको इतिहास निकै पुरानो र गहिरो छ । तर, बेलायतको जस्तो व्यवस्थित र संस्थागत च्यारिटी रिटेल प्रणाली भने हामीमा अझै विकास हुन सकेको छैन ।

सस्तो, राम्रो र बलियो: नेपाली अर्थशास्त्रको त्रिमूर्ति

सस्तो, राम्रो र बलियो: नेपाली अर्थशास्त्रको त्रिमूर्ति स्वीट्जरल्यान्डमा बस, ट्राम, रेल समयमै आउँछ । हामी भन्छौँ– क्या व्यवस्था ! टिकटको मूल्य हेर्छौं अनि 'बाफ रे ! यति महँगो ? अर्थात् हामीलाई स्वीस समयपालन चाहिन्छ, भाडा नेपाली लोकल बसको ।

भौतिकशास्त्रको नजरमा सुशासन : हामी किन बारम्बार असफल हुन्छौँ ?

भौतिकशास्त्रको नजरमा सुशासन : हामी किन बारम्बार असफल हुन्छौँ ? सुशासन कुनै अन्तिम गन्तव्य होइन, न त एउटा कानुन, एउटा संस्था वा एउटा नेताले एकैपटक हासिल गर्ने उपलब्धि हो– यो त बदलिँदो समाजसँगै राज्यले आफ्ना संस्थालाई निरन्तर मापन, सुधार र सन्तुलित गर्दै लैजाने प्रक्रिया हो ।

मिटरब्याजको फन्दा

मिटरब्याजको फन्दा आन्दोलनका अध्यक्ष अवदेश कुसवाहले भने– मिटरब्याजको सबैभन्दा डरलाग्दो पक्ष के भने, यसले मानिसलाई एकैपटक मार्दैन । बिस्तारै खाँदै जान्छ । सुरुमा ब्याज खान्छ । त्यसपछि गहना, खेतबारी, अन्ततः मानिसको आत्मविश्वास खान्छ र सिध्याउँछ ।

३५ वर्षको हिसाब होइन, ३५ दिनको हाजिरी : जनताको मतसँग यस्तो खेल कहिलेसम्म ?

३५ वर्षको हिसाब होइन, ३५ दिनको हाजिरी : जनताको मतसँग यस्तो खेल कहिलेसम्म ? अघिल्लो पुस्ताले केही गर्‍यो भन्दैमा आजको पुस्ताले केही नगरे पनि हुन्छ भन्ने छुट लोकतन्त्रले दिँदैन । इतिहास उपलब्धिको प्रमाणपत्र हो, वर्तमानका लागि छुटपत्र होइन ।

अबको बाटो– भारतीय युकेलिप्टस वृद्धिभन्दा चिनियाँ बाँस विकास मोडल

अबको बाटो– भारतीय युकेलिप्टस वृद्धिभन्दा चिनियाँ बाँस विकास मोडल भारतले विश्वबजारका लागि उत्कृष्ट प्रबन्धक, सफ्टवेयर इन्जिनियर र बैंकर त जन्माउन सक्यो, तर आफ्नै देशभित्र जनतालाई गुणस्तरीय आधारभूत शिक्षा र पोषण दिन नसक्दा देशको समग्र राष्ट्रिय उत्पादकत्व र औद्योगिक क्षमता संकुचित हुन पुग्यो ।

तपाईंलाई थाहा छ ! माईपोखरीको थकथके, जसको खुट्टा काटिए फेरि पलाउँछ

तपाईंलाई थाहा छ ! माईपोखरीको थकथके, जसको खुट्टा काटिए फेरि पलाउँछ कक्षा ६ को त्यो छुट्टीमा आल्मारीबाट पत्रिका झिक्दा मलाई थाहा थिएन, चोट कसरी निको हुन्छ भन्ने कुरा नै पढ्ने विषय बनाएर बस्नेछु भनेर । त्यो पत्रिका अब कहाँ छ, थाहा छैन ।

‘पपुलिज्म’को पासोमा लोकतन्त्र

‘पपुलिज्म’को पासोमा लोकतन्त्र सदनमा झण्डै दुईतिहाइको बहुमत, कमजोर प्रतिपक्ष । यद्यपि, बालेन आफूलाई 'एक्लो' ठान्छन्‌ भने उनले भिक्टिम कार्ड खेलेको भन्न कुनै गलत हुँदैन ।

श्रम आप्रवासनलाई व्यवस्थापन गर्ने कि झन् गिजोल्ने ?

श्रम आप्रवासनलाई व्यवस्थापन गर्ने कि झन् गिजोल्ने ? श्रमिकलाई चुसेर नाफा बाँड्ने बेलामा सहमति र नीतिगत अनुशासनको प्रश्न उठ्दा प्रक्रिया गिजोलिने, साझेदारीको सम्बन्ध नाघी प्रतिस्पर्धी र एकअर्काका विपक्षी बन्नेजस्तो अहिलेको स्थितिमा पुग्नु विडम्बना हो । डा. मीना पौडेल

‘मेक्का डिफेन्स प्याक्ट’ : ‘इस्लामिक नाटो’ ?

‘मेक्का डिफेन्स प्याक्ट’ : ‘इस्लामिक नाटो’ ? ‘मेक्का डिफेन्स प्याक्ट’ केवल सैन्य सहकार्यमा सीमित छैन । यसले बदलिँदो विश्व राजनीतिक परिवेशमा क्षेत्रीय शक्तिहरू आफ्नै सुरक्षा संरचना निर्माणतर्फ अग्रसर भएको संकेत पनि दिएको छ ।

पुस्तकालयमा ११४ दिनको ताल्चा प्रकरण : राणा-पञ्चायतमा के भएको थियो ?

पुस्तकालयमा ११४ दिनको ताल्चा प्रकरण : राणा-पञ्चायतमा के भएको थियो ? तपाईंलाई थाहा छ– काठमाडौं महानगरपालिकाको वार्षिक बजेट ? २५ अर्बभन्दा माथि छ । पुस्तकालयमा कति पैसा खर्च गर्छ उसले ? शून्य ।

सबैसँग बिन्ती छ एआई प्रयोग गरेर नलेख

सबैसँग बिन्ती छ एआई प्रयोग गरेर नलेख एआईको समस्या भन्नु नै दिमाग बोधो बनाउनु हो । यो भनेको भर्‍याङ चढ्न लिफ्ट लिएजस्तो हो । एआई यत्रतत्र सर्वत्र बन्दाखेरि यसले हाम्रो तर्क क्षमतामा मात्रै ह्रास ल्याउँदैन, यसले त समाजको सोच्ने, सिर्जना गर्ने, चासो राख्ने कुरा नै सकिदिन्छ ।

नेपाल–भारतका दलित आन्दोलनका प्रयासहरू

नेपाल–भारतका दलित आन्दोलनका प्रयासहरू भारत र नेपालका दलित आन्दोलनहरूले एकअर्कासँग प्रेरणा आदानप्रदान गरेर सामाजिक सुधारको क्षेत्रमा योगदान दिँदै आएका छन्, जसले दलित समुदायको स्थिति सुधार्न र समानता सुनिश्चित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ ।

1 2 Next