Shilapatra शिलापत्र - खबरको स्थायी ठेगाना

Cosmos Colege

Cosmos Colege

The Next

The Next

AIP

AIP

विचार

नेपालको यो रसुवा बाढी र सिक्किमको त्यो टिष्टा बाढी : फेरिँदो सीमा क्षेत्रको गतिशीलता

नेपालको यो रसुवा बाढी र सिक्किमको त्यो टिष्टा बाढी : फेरिँदो सीमा क्षेत्रको गतिशीलता जलवायु परिवर्तनबारेमा भारतका केन्द्र र राज्यस्तरका आफ्नै एक्सन प्लान छन् भने हिमाली क्षेत्रसहितका विभिन्न आठ क्षेत्रगत मिसन लक्ष्य पनि छन् । सार्क क्षेत्रमा जलवायु सहकार्यको सम्झौता भएर कार्यान्वयनमा आएको सन् २०१३ मै हो ।

हिमाल पग्लियो, अर्थतन्त्र बग्यो : नखाएको विषको मूल्य कहिलेसम्म चुकाउने ?

हिमाल पग्लियो, अर्थतन्त्र बग्यो : नखाएको विषको मूल्य कहिलेसम्म चुकाउने ?

The Himalayas Are Melting, Nepal’s Economy Is Drowning: How Long Must We Pay for a Crisis We Did Not Create?

The Himalayas Are Melting, Nepal’s Economy Is Drowning: How Long Must We Pay for a Crisis We Did Not Create?

हामीले संसार तातो बनाएका होइनौँ, तर तातिँदो संसारको मूल्य हामीले किन तिर्ने ?

हामीले संसार तातो बनाएका होइनौँ, तर तातिँदो संसारको मूल्य हामीले किन तिर्ने ?

रसुवा बाढीको सम्भावित वैज्ञानिक विश्लेषणः कसरी भत्कियो हिमनदी ?

रसुवा बाढीको सम्भावित वैज्ञानिक विश्लेषणः कसरी भत्कियो हिमनदी ?

लुम्बिनीमा दलित अधिकार ऐन नागरिक समाजदेखि प्रदेशसभासम्मको सहकार्य

लुम्बिनीमा दलित अधिकार ऐन नागरिक समाजदेखि प्रदेशसभासम्मको सहकार्य दलित अधिकार ऐन, २०८३ लाई केवल एउटा नयाँ कानुनका रूपमा मात्र हेर्नु पर्याप्त हुँदैन । यसलाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्ने प्रदेशस्तरीय प्रयास तथा राज्य, संसद, नागरिक समाज र दलित समुदायबीचको सहकार्यको महत्त्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा लिनुपर्छ ।

एआईको युगमा सिकाइ : शास्त्रार्थदेखि च्याटजीपीटीसम्म, प्रश्न सोध्ने कला कहाँ हरायो ?

एआईको युगमा सिकाइ : शास्त्रार्थदेखि च्याटजीपीटीसम्म, प्रश्न सोध्ने कला कहाँ हरायो ? च्याट जीपीटीले उत्तर दिन सक्छ; तर राम्रो प्रश्न सोध्ने र त्यसको उत्तरमाथि शंका गर्ने काम हाम्रो हो । हराएको प्रश्न सोध्ने कला फर्काउन सक्यौँ भने मात्र एआई नेपालको शिक्षामा वास्तविक परिवर्तनको माध्यम बन्न सक्छ ।

परिवर्तनको दाबी होइन, परिवर्तनको अनुभूति आवश्यक

परिवर्तनको दाबी होइन, परिवर्तनको अनुभूति आवश्यक नागरिकका लागि नयाँ राजनीतिक शक्तिको उदय आशाको विषय बन्नु अस्वाभाविक होइन । तर, नयाँ शक्तिमा पनि पुरानै शैली, उही अहंकार, उही अव्यवस्था र उस्तै जवाफदेहिताको अभाव रह्यो भने स्वतः प्रश्न उठ्छ– परिवर्तन आखिर के भयो ?

धर्मको नाममा पश्चिमा डिजाइनको राजनीति

धर्मको नाममा पश्चिमा डिजाइनको राजनीति सुनसरीको कप्तानगञ्जको घटना र त्यसपछि तराईमा रोप्न खोजिएको विभाजनको बिउ तथा पूर्वी पहाडमा गर्न खोजिएको विभाजनलाई रोक्न नेपाली समाजले भारतबाट गहिरो पाठ सिक्न आवश्यक छ ।

पाँच हजार वर्ष पुरानो लेखाइको इतिहासमा सबैभन्दा पहिले लेखिएका नाम– कुसिम र सुक्कलगिर

पाँच हजार वर्ष पुरानो लेखाइको इतिहासमा सबैभन्दा पहिले लेखिएका नाम– कुसिम र सुक्कलगिर पाँच हजार वर्षपछि पनि आज हामी कुसिम, एन-पप र सुक्कलगिर पढ्न सक्छौँ । जौ गन्ने एउटा मान्छे । एउटा पुरुष, जसको आधा नाम मात्रै बाँचेको छ । अनि एउटी महिला, जसको नाम कसैले आफ्नो सम्पत्तिको हिसाब गर्दा लेखिएको थियो ।

मिस मेनुका : एक स्वाभिमानी यौन श्रमिक

मिस मेनुका : एक स्वाभिमानी यौन श्रमिक यौन श्रम र यौन श्रमिकप्रति मात्र होइन, यौनिकताको सैद्धान्तिक बहसमा पनि शिल्पी प्रस्ट देखिन्न । यो नाटकलाई नेपाली संस्करणमा विचार, भाषिक र सामाजिक-सांस्कृतिक अनुकूलन गर्ने सन्दर्भमा शिल्पी चुकेको छ ।

जिन, टोनिक, चर्चिल, महिला र मलेरिया

जिन, टोनिक, चर्चिल, महिला र मलेरिया भट्टीमा पिउने महिलामध्ये अधिकांशजसो वेश्यावृत्तिमा पनि लागेका थिए । किनभने, प्रत्येकजसो जिन पसलमा प्राइभेट रुमको व्यवस्था गरिएको थियो । अर्थात् जिन पसलले रक्सीसँगै वेश्याको पनि व्यवस्था गरेका हुन्थे । सँगै, जिन पिउँदा केही महिलाले मूल्यमा छुट पनि पाउँथे ।

बालेन, रवि र समाज : नीलो मतक्रान्तिपछिको वास्तविक प्रश्न !

बालेन, रवि र समाज : नीलो मतक्रान्तिपछिको वास्तविक प्रश्न ! त्यो समाज अभागा होइन, जो नायक खोजिरहन्छ । अभागा त त्यो समाज हो, जहाँ पटकपटक नायक आउँछ तर संस्था बनाउँदैन । राजनीतिक नेतृत्वको वास्तविक परीक्षा - ऊ कति लोकप्रिय थियो ? भन्ने होइन । ऊ गएपछि के बाँकी रह्यो ? भन्ने हो ।

सरकार, कोठा खाली छ ? [भिडियोसहित]

सरकार, कोठा खाली छ ? [भिडियोसहित] सार्वजनिक क्षेत्र मात्र नभई निजी आवास क्षेत्रलाई पनि सरकारले छुवाछुतमुक्त बनाउनुपर्छ, जसले घर भाडामा लगाउँछन्, त्यो कुनै अर्थमा निजी हुन सक्दैन । र, भाडामा लगाउने कार्यमा हुने विभेदलाई कानुनी दायरामा ल्याउनैपर्छ ।

इन्टरनेट, एल्गोरिदम र डिजिटल डिक्टेटरसिप

इन्टरनेट, एल्गोरिदम र डिजिटल डिक्टेटरसिप कुनै व्यक्तिले गलत कुरा सत्य ठानेर अनजानमै शेयर गर्‍यो भने त्यो मिसइन्फर्मेसन हुन सक्छ । तर, भ्रम सिर्जना गर्ने उद्देश्यले जानीजानी गलत वा भ्रामक सामग्री बनाइयो वा फैलाइयो भने त्यो डिसइन्फर्मेसन हो । दुवै हानिकारक हुन सक्छन्, तर दोस्रोमा नियोजित उद्देश्य जोडिएको हुन्छ ।

समाजशास्त्री अर्डेको मृत्युले बौद्धिक जगत्‌मा उठाएका प्रश्नहरू

समाजशास्त्री अर्डेको मृत्युले बौद्धिक जगत्‌मा उठाएका प्रश्नहरू कसैले उत्पादन गरेको ज्ञानलाई जसले लेखेको हो, उसले लेखेको भन्दै आफ्ना सामग्रीमा समावेश गर्न सकिन्छ भन्ने हो । तर, विश्वविद्यालयको ढाँचा नबुझेका मानिसहरू यो त चोर नै रहेछ भन्ने पारामा अहिले साइबर हमला गर्न अगाडि तम्सिनु मानव समाजमा बढिरहेको हिंसाको उदाहरण हो ।

कांग्रेस एकता र देउवाको राजनीतिक विरासत

कांग्रेस एकता र देउवाको राजनीतिक विरासत इतिहासले नेताहरूलाई एउटै प्रश्न सोध्छ– तपाईंले संस्था कस्तो अवस्थामा छोड्नुभयो ? आज नेपाली कांग्रेस र शेरबहादुर देउवाको अगाडि यही प्रश्न खडा भएको छ । र, यसको उत्तर लेखिने समय पनि यही हो ।

च्यारिटी सप : युद्धको संकटबाट जन्मिएको एउटा दिगो सामाजिक अर्थतन्त्र

च्यारिटी सप : युद्धको संकटबाट जन्मिएको एउटा दिगो सामाजिक अर्थतन्त्र नेपालको सन्दर्भमा कुरा गर्दा, हाम्रो संस्कृतिमा दान, धर्म, गुठी र परोपकारको इतिहास निकै पुरानो र गहिरो छ । तर, बेलायतको जस्तो व्यवस्थित र संस्थागत च्यारिटी रिटेल प्रणाली भने हामीमा अझै विकास हुन सकेको छैन ।

सस्तो, राम्रो र बलियो: नेपाली अर्थशास्त्रको त्रिमूर्ति

सस्तो, राम्रो र बलियो: नेपाली अर्थशास्त्रको त्रिमूर्ति स्वीट्जरल्यान्डमा बस, ट्राम, रेल समयमै आउँछ । हामी भन्छौँ– क्या व्यवस्था ! टिकटको मूल्य हेर्छौं अनि 'बाफ रे ! यति महँगो ? अर्थात् हामीलाई स्वीस समयपालन चाहिन्छ, भाडा नेपाली लोकल बसको ।

भौतिकशास्त्रको नजरमा सुशासन : हामी किन बारम्बार असफल हुन्छौँ ?

भौतिकशास्त्रको नजरमा सुशासन : हामी किन बारम्बार असफल हुन्छौँ ? सुशासन कुनै अन्तिम गन्तव्य होइन, न त एउटा कानुन, एउटा संस्था वा एउटा नेताले एकैपटक हासिल गर्ने उपलब्धि हो– यो त बदलिँदो समाजसँगै राज्यले आफ्ना संस्थालाई निरन्तर मापन, सुधार र सन्तुलित गर्दै लैजाने प्रक्रिया हो ।

मिटरब्याजको फन्दा

मिटरब्याजको फन्दा आन्दोलनका अध्यक्ष अवदेश कुसवाहले भने– मिटरब्याजको सबैभन्दा डरलाग्दो पक्ष के भने, यसले मानिसलाई एकैपटक मार्दैन । बिस्तारै खाँदै जान्छ । सुरुमा ब्याज खान्छ । त्यसपछि गहना, खेतबारी, अन्ततः मानिसको आत्मविश्वास खान्छ र सिध्याउँछ ।

३५ वर्षको हिसाब होइन, ३५ दिनको हाजिरी : जनताको मतसँग यस्तो खेल कहिलेसम्म ?

३५ वर्षको हिसाब होइन, ३५ दिनको हाजिरी : जनताको मतसँग यस्तो खेल कहिलेसम्म ? अघिल्लो पुस्ताले केही गर्‍यो भन्दैमा आजको पुस्ताले केही नगरे पनि हुन्छ भन्ने छुट लोकतन्त्रले दिँदैन । इतिहास उपलब्धिको प्रमाणपत्र हो, वर्तमानका लागि छुटपत्र होइन ।

अबको बाटो– भारतीय युकेलिप्टस वृद्धिभन्दा चिनियाँ बाँस विकास मोडल

अबको बाटो– भारतीय युकेलिप्टस वृद्धिभन्दा चिनियाँ बाँस विकास मोडल भारतले विश्वबजारका लागि उत्कृष्ट प्रबन्धक, सफ्टवेयर इन्जिनियर र बैंकर त जन्माउन सक्यो, तर आफ्नै देशभित्र जनतालाई गुणस्तरीय आधारभूत शिक्षा र पोषण दिन नसक्दा देशको समग्र राष्ट्रिय उत्पादकत्व र औद्योगिक क्षमता संकुचित हुन पुग्यो ।

तपाईंलाई थाहा छ ! माईपोखरीको थकथके, जसको खुट्टा काटिए फेरि पलाउँछ

तपाईंलाई थाहा छ ! माईपोखरीको थकथके, जसको खुट्टा काटिए फेरि पलाउँछ कक्षा ६ को त्यो छुट्टीमा आल्मारीबाट पत्रिका झिक्दा मलाई थाहा थिएन, चोट कसरी निको हुन्छ भन्ने कुरा नै पढ्ने विषय बनाएर बस्नेछु भनेर । त्यो पत्रिका अब कहाँ छ, थाहा छैन ।

1 2 Next